Kultura nie jest historią uboczną, jest historią Europy. Jest sektorem społecznym i gospodarczym, dlatego pozycja artystów i osób zawodowo związanych z kulturą powinna zostać wzmocniona.
Artykuł prasowy
13 listopada 2025
Przedstawicielstwo w Polsce
Czas na przeczytanie: 4 min
Komisja Europejska przedstawiła swoją wizję dynamicznego i zintegrowanego europejskiego krajobrazu kulturowego, uruchamiając „Kompas kulturowy dla Europy”. Te perspektywiczne ramy mają na celu kształtowanie polityki kulturalnej UE, aby kultura odgrywała kluczową rolę we wspieraniu tożsamości europejskiej, celebrowaniu różnorodności i promowaniu doskonałości.
W czasach niepewności i zmian kultura wzmacnia naszą demokrację, spójność społeczną, konkurencyjność i odporność. Jest to zgodne z najnowszym badaniem Eurobarometru na temat kultury, z którego wynika, że 87 proc. respondentów uważa, że kultura i dziedzictwo kulturowe powinny zajmować bardzo ważne miejsce w Unii, tak aby obywatele czuli się bardziej europejscy.
Europa dla kultury, kultura dla Europy
W odpowiedzi kompas ma na celu wykorzystanie korzyści płynących z kultury, w szczególności poprzez promowanie europejskich dóbr kultury, a także zajęcie się głównymi przeszkodami utrudniającymi funkcjonowanie sektora kultury i sektora kreatywnego. Obejmują one ograniczenia ekspresji artystycznej, niepewne źródła utrzymania artystów, nierówne możliwości uczestnictwa w kulturze oraz transformacyjny wpływ sztucznej inteligencji (AI) na sektory.
Kompas na rzecz kultury ukierunkuje politykę UE w czterech kluczowych kierunkach:
podtrzymuje i wzmacnia europejskie wartości i prawa kulturalne;
wzmacnia pozycję artystów i osób zawodowo związanych z kulturą oraz wspiera ludzi;
opiera się na kulturze i dziedzictwie kulturowym, aby stały się bardziej konkurencyjne, odporne i spójne;
opowiada się za międzynarodowymi stosunkami kulturalnymi i partnerstwami.
Ambicje i odpowiedzialność polityczna w ramach kompasu zostaną poparte wnioskiem Komisji skierowanym do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie projektu wspólnej deklaracji Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji. Nowe sprawozdanie na temat stanu kultury w UE będzie śledzić postępy w ekosystemie kulturalnym i kreatywnym, ze szczególnym naciskiem na wolność artystyczną.
Ponadto uruchomionych zostanie kilka nowych inicjatyw. Obejmą one nową unijną kartę artystów na rzecz sprawiedliwych warunków pracy artystów i pracowników sektora kultury, Europejską Nagrodę Sztuk Scenicznych oraz dialog zainteresowanych stron z sektora kultury. Planuje się również utworzenie unijnego centrum danych dotyczących kultury i sieci młodzieżowych ambasadorów kultury w celu poprawy dostępu młodych ludzi do kultury dzięki dobrowolnym ramom dla krajowych przepustek kultury i dziedzictwa kulturowego. Strategia w zakresie sztucznej inteligencji dla sektora kultury i sektora kreatywnego oraz aktualizacja, czy przewidziana jest również strategia UE w zakresie międzynarodowych stosunków kulturalnych.
Kolejne kroki
Komisja zwraca się do Parlamentu Europejskiego i Rady o podpisanie proponowanego projektu wspólnej deklaracji w celu wzmocnienia politycznego zaangażowania UE na rzecz realizacji jej wizji kultury.
Kultura trafia do sedna naszej tożsamości europejskiej – tego, czym jest bycie Europejczykiem. Dziś stawiamy kulturę z powrotem w centrum europejskiej wizji politycznej – tam, gdzie jej miejsce. Europejski sektor kultury i sektor kreatywny są prężne i żywotne. Przynoszą one życie i miejsca pracy zarówno naszym miastom, jak i regionom wiejskim. Niezależnie od tego, czy jesteś tancerką z Lizbony, filmowcem z Paryża, piosenkarką z Bukaresztu czy projektantką ze Sztokholmu, musimy docenić Twoją wartość i promować ją w kraju i za granicą. Kultura nie jest historią uboczną, jest historią Europy. Zasługuje na naszą uwagę, zasługuje na nasze zaangażowanie polityczne i zasługuje na zdecydowaną politykę. Niniejszy kompas jest naszym planem działania na rzecz umieszczenia kultury w centrum naszego życia politycznego, społecznego i gospodarczego. Roxana Mînzatu, wiceprzewodnicząca wykonawcza do spraw praw socjalnych, umiejętności, pracy wysokiej jakości oraz do spraw gotowości
Europa jest światową potęgą kulturową - bogatym gobelinem języków, tradycji, sztuki, architektury i muzyki. Dzięki ponad 500 obiektom światowego dziedzictwa UNESCO Europa ma więcej zabytków niż jakikolwiek inny region na świecie. Dziś z ogromną dumą przedstawiam Kulturowy kompas dla Europy. Kompas kultury wskazuje na to, co sprawia, że Europa jest człowiekiem, wykorzystując siłę sztuki, kultury i kreatywności, celebrując nasze różnice. Wizja strategiczna „Kompasu” – „Europa dla kultury – Kultura dla Europy” – uruchamia 20 sztandarowych działań opartych na czterech kluczowych kierunkach. Łączy kulturę z przyszłością Europy – gdzie kultura tworzy i inspiruje bez granic, gdzie kultura pracuje dla swoich artystów, wzmacnia pozycję swoich sektorów i łączy nas ze światem. Glenn Micallef, komisarz do spraw sprawiedliwości międzypokoleniowej, młodzieży, kultury i sportu
