Upraszczanie prawa UE

24 czerwca br.  w siedzibie Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce odbyło się spotkanie z Dorotą Denning – członkinią gabinetu komisarza Valdisa Dombrovskisa odpowiedzialnego za politykę gospodarczą, produktywność oraz wdrażanie i upraszczanie prawa UE.

Otwierając dyskusję Dyrektor PKE Katarzyna Smyk zwróciła uwagę, że uproszczenie wdrażania unijnego prawa to jeden z priorytetów nowej Komisji. „Nowe otwarcie” to efekt raportu Mario Draghiego, który krytycznie ocenił konkurencyjność europejskiej gospodarki. Uproszczenie prawa wychodzi naprzeciw oczekiwaniom środowisk biznesowych, choć realizacja tego zadania nie jest prosta, gdyż za aktami prawnymi UE często stoją określone grupy interesów oraz konkretne wartości. Proces uproszczeń rozpoczął się np. w obszarze sprawozdawczości na temat zrównoważonego rozwoju (ESG), w rolnictwie i obronności. Równoległe działania odbywają się na poziomie krajów członkowskich.

Dorota Denning podkreśliła, że uproszczenie prawa oznacza lepsze wdrażanie przepisów, poprzez ocenę realnych rezultatów oraz współpracę z państwami członkowskimi (zarówno z obywatelami jak i środowiskiem biznesowym). Nowymi instrumentami w tym procesie są m. in. konsultacje publiczne. Każdy członek kolegium komisarzy został zobowiązany do uczestniczenia dwa razy do roku w dialogu z grupą interesariuszy (przedstawicielami przemysłu, w tym MŚP, partnerami społecznymi, władzami regionalnymi i lokalnymi oraz społeczeństwem obywatelskim). W ten sposób łatwiej najłatwiej zidentyfikować problemy, jakie stwarzają nadmierne obciążenia regulacyjne. 

KE stosuje też inne mechanizmy jak tzw. stress testing czyli przegląd przepisów nadmiernie złożonych i uciążliwych oraz kontrole rzeczywistości (reality checks) czyli weryfikacja czy założenia leżące u podstaw prawodawstwa UE są prawidłowe i przynoszą oczekiwane korzyści. 

KE zamierza zmniejszyć obciążenia administracyjne o 25 proc. (w tym o 35 proc. w przypadku MŚP). W tym celu Komisja zaproponowała 4 pakiety regulacji tzw. Omnibusy.

• Pierwszy pakiet zmian tzw. Omnibus dot. zrównoważonego rozwoju m.in. ogranicza obowiązek sprawozdawczy związany z Dyrektywą CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) do największych firm, zdejmując tym samym obowiązek sprawozdawczy z około 80 proc. podmiotów. W efekcie oczekuje się oszczędności na poziomie 6,3 mld euro.
• W maju br. KE przedstawiła pakiet uproszczeniowy w zakresie rolnictwa. Wiąże się on z symplifikacją systemu płatności dla drobnych producentów rolnych, jak również wymogów i kontroli środowiskowych, zachęcaniem do opracowywania interoperacyjnych systemów cyfrowych służących ułatwianiu sprawozdawczości.
• Pakiet dotyczący obronności wiąże się z szybszym przyznawania grantów European Defence Fund, czy zwiększeniu mandatu państw członkowskich w stosowaniu wyjątków od ustawodawstwa środowiskowego czy dot. chemikaliów w celu wspierania inwestycji wymagających substancji krytycznych.
• Czwarty Omnibus dot. przedsiębiorstw m.in rozszerza niektóre środki łagodzące dostępne dla MŚP na małe przedsiębiorstwa o średniej kapitalizacji oraz wprowadza dalsze środki upraszczające, zmniejsza wymogi informacyjne przy wejściu na giełdę oraz wprowadza uproszczenia dla producentów baterii.

Planowane są też kolejne Omnibusy dotyczące m.in.: chemikaliów i prawa cyfrowego.

W warszawskim spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele pracodawców, branży kosmetycznej, chemicznej, tworzyw sztucznych oraz energetycznej. Zwracano uwagę na:

• Możliwie najprostsze przenoszenia dyrektyw unijnych do krajowego ustawodawstwa. W tym kontekście rozważenie zastąpienia w pewnych sytuacjach dyrektyw rozporządzeniami, aby ograniczyć dowolność w sposobie wdrażania przez państwa członkowskie.
• Lepszą koordynację działań dot. kodyfikacji na poziomie Komisji Europejskiej, w tym unikanie nadmiernego regulowania, gdyż pociąga ono za sobą konieczność deregulacji; konieczność oceniania ex post wprowadzonych rozwiązań/ regulacji; przywiązanie wagi do jak najbardziej obiektywnej oceny skutków regulacji.
• Nadmierny ciężar skutków regulacji spoczywający na małych firmach, których nie stać na zatrudnienie dodatkowych pracowników odpowiedzialnych za sprostanie wymogom sprawozdawczym.
• Problemy zarządcze np. wycofanie dyrektywy nie powoduje wycofania przepisów, które ją wdrożyły.
• Zjawisko poszukiwanie finasowania poza UE (Chiny) spowodowane wysokimi kryteriami taksonomii UE (kierowanie inwestycji w stronę zrównoważonego rozwoju, Green European Deal).
• Problemy branży tworzyw sztucznych uzależnionej od wielu strategicznych surowców z importu. W tym kontekście zwracano uwagę na potrzebę rzeczowej dyskusji na temat recyklingu produktów chemicznych. Natomiast przykład dyrektywy dotyczącej opakowań i odpadów z opakowań (Packaging and Packaging Waste Directive) pokazuje, że mimo deklaratywności na wysokim szczeblu dyskusja blokuje się na poziomie operacyjnym.

Komentując dyskusję Dorota Denning wskazała m.in. na działanie Komisji ds. Kontroli Regulacyjnej (Regulatory Scrutiny Board - RSB), która tworzy rekomendacje dotyczące aktów prawnych przekazywanych służbom Komisji (mogą być pozytywne lub negatywne) i jest organem w pełni niezależnym. RSB zajmuje się również ewaluacjami aktów prawnych Komisji (w kontekście oceny skutków regulacji oraz oceny ex-post na poziomie unijnym). Zasugerowała również, aby postulaty kierować bezpośrednio do gabinetów komisarzy. Wówczas stanowiska branż (szczególnie te przedstawiające perspektywę państw Europy Centralnej) będą brane pod uwagę już przy wstępnych pracach legislacyjnych. Denning podkreśliła, że proces deregulacji jest procesem ciągłym, dlatego warto na bieżąco zgłaszać uwagi i kierować je do właściwych adresatów.