Oblicza dezinformacji

W dobie dynamicznego rozwoju technologii cyfrowych oraz rosnącej liczby fałszywych i manipulacyjnych treści w przestrzeni informacyjnej umiejętność krytycznej oceny informacji staje się jedną z najważniejszych kompetencji współczesnego społeczeństwa. 

Odpowiedzią na to wyzwanie był projekt „Fejkoodporni” - ogólnopolska inicjatywa edukacyjna realizowana przez Forum Młodych Dyplomatów, we współpracy z Ośrodkiem Informacji ONZ w Warszawie. Celem projektu było przeciwdziałanie dezinformacji poprzez edukację młodzieży, rozwijanie kompetencji krytycznego myślenia oraz wzmacnianie bezpieczeństwa w środowisku cyfrowym.

Projekt obejmował szereg działań realizowanych w różnych częściach Polski. W jego ramach przeprowadzono warsztaty edukacyjne dla uczniów szkół średnich w Warszawie, Poznaniu, Krakowie oraz na Pomorzu. 

Uczestnicy zdobywali praktyczną wiedzę dotyczącą rozpoznawania fałszywych informacji, metod weryfikacji źródeł, identyfikowania technik manipulacji oraz bezpiecznego funkcjonowania w przestrzeni internetowej. Równolegle prowadzona była kampania edukacyjna w mediach społecznościowych, której celem było dotarcie do szerokiego grona młodych odbiorców i zwiększenie świadomości zagrożeń związanych z dezinformacją.

Zwieńczeniem projektu były dwie konferencje szkoleniowe - w Warszawie oraz Wrocławiu. Wydarzenia zgromadziły ekspertów, przedstawicieli instytucji publicznych, organizacji pozarządowych, środowiska akademickiego oraz młodzież zainteresowaną tematyką bezpieczeństwa informacyjnego.

Pierwsza konferencja odbyła się w siedzibie Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce (PKE), w piątek 29 maja w Warszawie. 

Spotkanie otworzyła dr Katarzyna Smyk, dyrektorka PKE. - Europa buduje dziś jeden z najbardziej zaawansowanych na świecie systemów reagowania na dezinformację oraz ochrony praw obywateli w sieci. System ten opiera się na fundamentach demokracji, współpracy i odpowiedzialnych i transparentnych regulacjach. Europejska Tarcza Demokracji, wraz z kluczowymi aktami prawnymi — takimi jak Akt o usługach cyfrowych czy AI Act — tworzy spójny i silny zestaw narzędzi, który nie tylko wzmacnia odporność naszych społeczeństw, ale także wyznacza globalne standardy w obronie rzetelnej informacji i praw obywatelskich – podkreślała w swoim wystąpieniu.

Pierwszy panel, zatytułowany „Jak działają fake newsy i czemu w nie wierzymy?”, poświęcono psychologicznym mechanizmom podatności na dezinformację. Uczestnicy dyskusji analizowali procesy poznawcze wpływające na odbiór informacji, omawiali najczęściej wykorzystywane techniki manipulacji oraz przedstawiali praktyczne metody rozwijania krytycznego myślenia i weryfikowania informacji.

• Mikołaj Rogalewicz, redaktor CyberDefence24
• Piotr Muszyński, dyrektor NASK-BIP
• dr Tomasz Gackowski, Uniwersytet Warszawski

Drugi panel „Dezinformacja społeczna jako wyzwanie współczesnych społeczeństw” koncentrował się na wpływie fałszywych informacji na funkcjonowanie społeczeństwa poza sferą polityki. Eksperci zwracali uwagę na długofalowe konsekwencje dezinformacji dla zaufania społecznego, jakości debaty publicznej oraz relacji międzyludzkich. Podkreślano, że dezinformacja stanowi dziś problem wykraczający poza kwestie wyborcze czy geopolityczne, wpływając na codzienne decyzje obywateli i postrzeganie rzeczywistości.

• Anna Rywczyńska, NASK;
• prof. UMCS, dr hab. Agnieszka Demczuk, UMCS;
• Zuzanna Sadowska, redaktorka CyberDefence24.

Trzeci panel zatytułowany „Najzimniejsza zima od lat… więc gdzie to globalne ocieplenie?” dezinformacja klimatyczna w przestrzeni publicznej” poświęcono analizie jednego z najdynamiczniej rozwijających się obszarów manipulacji. Eksperci omawiali źródła i mechanizmy rozpowszechniania dezinformacji klimatycznej, wskazywali najczęściej występujące uproszczenia poznawcze oraz analizowali wpływ fałszywych narracji na postawy społeczne wobec zmian klimatu.

• Dominika Bucholc, Instytut Dyplomacji Cyfrowej;
• prof. Szymon Malinowski, Uniwersytet Warszawski;
• Przemysław Dudek, Demagog.

Drugim wydarzeniem podsumowującym projekt była konferencja zorganizowana w Domu Europy we Wrocławiu pod hasłem „Z widokiem na unijną odporność na dezinformację”. Spotkanie poprzedziły warsztaty prowadzone przez Rafała Gwizda, koordynatora Punktu Informacyjnego Unii Europejskiej we Wrocławiu, podczas których uczestnicy poznali praktyczne narzędzia służące rozpoznawaniu i przeciwdziałaniu manipulacji informacyjnej.