Nowe środki na rzecz walki z ubóstwem i poprawy jakości życia osób z niepełnosprawnościami.
Artykuł prasowy
13 maja 2026
Przedstawicielstwo w Polsce
Czas na przeczytanie: 8 min
Komisja Europejska przedstawiła plan społeczny mający na celu pomoc w eliminacji ubóstwa i promowanie praw osób z niepełnosprawnościami w całej UE. Pakiet obejmuje pierwszą w historii strategię UE na rzecz walki z ubóstwem – plan Komisji mający na celu pomoc w wyeliminowaniu ubóstwa w UE do 2050 r., wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie zwalczania wykluczenia mieszkaniowego oraz dwa komunikaty: jeden dotyczy przerwania cyklu ubóstwa dzieci – wzmocnienia europejskiej gwarancji dla dzieci, a drugi – wzmocnienia strategii na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami do 2030 r.
52 proc. Europejczyków jako główny powód do niepokoju podaje koszty utrzymania, a UE stawia czoła trzem pilnym wyzwaniom: kryzysowi mieszkaniowemu (brak przystępnych cenowo mieszkań jest postrzegany przez 40 proc. obywateli jako bezpośredni i naglący problem, a milion osób jest bezdomnych), bariery utrudniające uczestnictwo w szybko zmieniającym się rynku pracy oraz ubóstwo, które dotyka co piątego Europejczyka i co czwarte dziecko.
Ponadto wiele osób znajdujących się w trudnej sytuacji społeczno-ekonomicznej jest również narażonych na dyskryminację i stygmatyzację. Należy zrobić więcej, aby zapewnić ochronę ich praw. Obejmuje to prawa osób z niepełnosprawnościami, które muszą być w pełni realizowane we wszystkich aspektach życia.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursulavon der Leyen powiedziała: - Ubóstwo i wykluczenie to wyzwania, z którymi możemy i musimy sobie poradzić. Przedstawiliśmy dziś strategię na rzecz zapobiegania ubóstwu i ograniczania go. Podejmujemy zdecydowane działania obejmujące wzmocnioną gwarancję dla dzieci, lepsze zapobieganie bezdomności i pełną integrację osób z niepełnosprawnościami. Godność, szanse i równość. Są to kluczowe wartości w Europie, którą tworzymy.
Kompleksowe podejście do eliminacji ubóstwa
Strategia UE na rzecz walki z ubóstwem wyznacza jasną drogę do osiągnięcia celu UE określonego w Planie działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych, jakim jest zmniejszenie liczby osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym o co najmniej 15 mln do 2030 r., a także pomoc w eliminacji ubóstwa do 2050 r.
Obejmuje ona trzy priorytety: wysokiej jakości miejsca pracy dla wszystkich, ponieważ wysokiej jakości zatrudnienie jest pierwszym sposobem wyjścia z ubóstwa dla osób zdolnych do pracy, skuteczny dostęp do wysokiej jakości usług i odpowiednie wsparcie dochodu oraz skoordynowane działania przeciwko ubóstwu.
W strategii wymieniono szereg kluczowych działań służących realizacji tych priorytetów. Aby przerwać cykl ubóstwa w każdym wieku, Komisja skonsultuje się na przykład z partnerami społecznymi w sprawie ewentualnego nowego instrumentu prawnego mającego na celu integrację osób wykluczonych z rynku pracy. W strategii określono również sposoby wspierania osób starszych poprzez odpowiednie emerytury. Ponadto podkreśla potrzebę połączenia sił z władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi, przedsiębiorstwami i społeczeństwem obywatelskim w celu zwalczania ubóstwa, w tym poprzez utworzenie koalicji przeciwko ubóstwu jeszcze w tym roku oraz nowy zorganizowany dialog w celu konsultowania się z osobami doświadczającymi ubóstwa w sprawie odpowiednich strategii politycznych.
Przerwanie cyklu ubóstwa dzieci: wzmocnienie europejskiej gwarancji dla dzieci
Dzieci w UE są bardziej zagrożone ubóstwem lub wykluczeniem społecznym niż dorośli, przy czym w ciągu ostatnich pięciu lat nie odnotowano znaczącego spadku ubóstwa dzieci.
Europejska gwarancja dla dzieci jest głównym narzędziem UE służącym wspieraniu dzieci w potrzebie, w szczególności poprzez bezpłatny i skuteczny dostęp do usług, takich jak wczesna edukacja, opieka zdrowotna i posiłki szkolne.
Komisja zaproponowała obecnie wzmocnienie gwarancji w celu zaradzenia nadzwyczajnej sytuacji społecznej, jaką jest utrzymujące się ubóstwo dzieci oraz zaspokojenia potrzeb dzieci znajdujących się w trudnej sytuacji.
Nacisk kładzie się na zapewnienie rodzinom dostępu do wysokiej jakości miejsc pracy, opieki nad dziećmi i silnych zabezpieczeń oraz poprawę dostępu dzieci do programów mentorskich i opieki zdrowotnej w zakresie zdrowia psychicznego.
Ponadto Komisja będzie pilotować wraz z państwami członkowskimi europejską kartę gwarancji dla dzieci, aby ułatwić dostęp do usług i spójne wsparcie dla dzieci w potrzebie. Ponadto kluczowe znaczenie ma ochrona dzieci przed zagrożeniami w internecie i poza nim, w tym przed wykorzystywaniem i niegodziwym traktowaniem.
Zwalczanie wykluczenia mieszkaniowego
Dach nad głową jest prawem podstawowym, jednak od 2013 r. ceny mieszkań wzrosły o 60 proc., a Europejczycy napotykają coraz większe przeszkody w dostępie do odpowiednich mieszkań. W proponowanym zaleceniu Rady w sprawie wykluczenia mieszkaniowego kładzie się nacisk na długoterminowe rozwiązania i zapobieganie, aby zapobiegać wykluczeniu mieszkaniowemu i bezdomności. Promuje również większą liczbę mieszkań socjalnych i przystępnych cenowo oraz przyjmuje podejście skoncentrowane na ludziach, aby wspierać wszystkich w znalezieniu miejsca, które mogą nazywać domem. Jest to jeden z rezultatów pierwszego w historii Europejskiego planu na rzecz przystępnych cenowo mieszkań, który Komisja przedstawiła w grudniu 2025 r. w celu kompleksowego rozwiązania kryzysu mieszkaniowego dotykającego miliony Europejczyków.
Zwiększenie dostępności i włączenia społecznego osób z niepełnosprawnościami
Ponieważ 90 mln osób – ponad jedna piąta Europejczyków – żyje z niepełnosprawnością, pełne włączenie społeczne jest niezbędne zarówno do zapewnienia poszanowania praw, jak i do pobudzenia gospodarki i demokracji w Europie. Nadal jednak istnieją bariery: zatrudnionych jest jedynie 55 proc. z tych osób, w porównaniu z 77 proc. osób bez niepełnosprawności; 1,4 mln osób z niepełnosprawnościami nadal przebywa w placówkach instytucjonalnych; a co trzecia jest zagrożona ubóstwem, co stanowi niemal dwukrotność średniej UE.
Aby prawa stały się rzeczywistością, Komisja zwiększy nasze ambicje i ich realizację. Nasze działania obejmują wprowadzenie w całej UE europejskiej karty osoby z niepełnosprawnością i karty parkingowej, uruchomienie sojuszu na rzecz niezależnego życia w celu zastąpienia instytucji wsparciem społeczności lokalnych, poprawę dostępności transportu i inwestowanie w technologie wspomagające, takie jak narzędzia sztucznej inteligencji.
Europa od zawsze była definiowana nie tylko mocą swojej gospodarki, ale i siłą swojego modelu społecznego oraz solidarnością. W nadchodzących latach wartości te zostaną poddane próbie, a nasza reakcja będzie kształtować nie tylko nasze gospodarki, ale także zaufanie obywateli do Europy. Dlatego też pierwsza tego rodzaju strategia UE na rzecz walki z ubóstwem ma zasadnicze znaczenie dla naszej przyszłości: dzięki zdecydowanym strategiom politycznym i wdrażaniu we wszystkich państwach członkowskich musi ona pomóc zapobiegać popadaniu ludzi w ubóstwo i przyspieszyć działania na rzecz osób już dotkniętych ubóstwem. Roxana Mînzatu, wiceprzewodnicząca wykonawcza do spraw praw socjalnych, umiejętności, pracy wysokiej jakości oraz do spraw gotowości
Niepełnosprawność może dotknąć każdego z nas w dowolnym momencie naszego życia: od urodzenia, w wyniku wypadku lub pojawić się z wiekiem. Prawa osób z niepełnosprawnościami dotyczą nas wszystkich i takiego społeczeństwa, jakie chcemy budować. Chcę to powiedzieć jasno: to kwestia wyboru. Dziś przypada ważny etap, ponieważ zbliżamy się do półmetka naszej dziesięcioletniej strategii na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami. Nadszedł czas, aby zintensyfikować nasze wysiłki na rzecz zapewnienia, aby prawa były nie tylko uznawane, ale również rzeczywiście doświadczane w codziennym życiu tych ludzi. Hadja Lahbib, komisarz do spraw równości, gotowości i zarządzania kryzysowego
Dalsze kroki
Komisja będzie wspierać wszystkie podmioty we wdrażaniu unijnej strategii walki z ubóstwem i wzmocnionej europejskiej gwarancji dla dzieci. Państwa członkowskie omówią wniosek Komisji dotyczący zalecenia Rady w sprawie zwalczania wykluczenia mieszkaniowego w celu jego przyjęcia przez Radę. Komisja będzie również nadal wspierać państwa członkowskie w pełnym i skutecznym wdrażaniu obowiązujących przepisów dotyczących niepełnosprawności, a jednocześnie przedstawi zaktualizowane ramy monitorowania strategii na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami na lata 2021–2030.
Kontekst
UE stosuje wskaźnik podstawowy do pomiaru zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, łącząc trzy czynniki: względne ubóstwo dochodowe, pogłębioną deprywację materialną i społeczną oraz bardzo niską intensywność pracy.
W 2021 r. w Planie działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych zapowiedziano główny cel UE w zakresie ograniczania ubóstwa: zmniejszenie liczby osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym do 2030 r. o co najmniej 15 mln. Spośród nich co najmniej 5 mln powinny stanowić dzieci.
W wytycznych politycznych na lata 2024–2029 zapowiedziano unijną strategię walki z ubóstwem i wzmocnienie europejskiej gwarancji dla dzieci. W orędziu o stanie Unii w 2025 r. przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen ogłosiła cel UE, jakim jest wyeliminowanie ubóstwa do 2050 r. Badanie przeprowadzone przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji pomogło w kształtowaniu strategii, pokazując, że dodatkowe 0,25 proc. PKB UE mogłoby pomóc 18 mln osób uniknąć ubóstwa. Ponadto Komisja przeprowadziła ankietę wśród prawie 42 tys. dzieci w wieku 8–17 lat ze wszystkich państw UE, aby zebrać ich opinie na temat ubóstwa i włączenia społecznego.
Dzisiejszy komunikat w sprawie wzmocnienia strategii na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami do 2030 r. jest odnowionym zobowiązaniem Komisji do dążenia do wdrożenia unijnej strategii w sprawie niepełnosprawności na lata 2021–2030 w odpowiedzi na zalecenia Organizacji Narodów Zjednoczonych, a także apele osób z niepełnosprawnościami i ich organizacji przedstawicielskich, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o bardziej zdecydowane wdrażanie i wznowienie działań. Jest to część szerszych celów Unii równości.
